CEIP A Rúa (Cangas)

Presentación de "Deixando atrás" no Cgai

Tallers Documentals

Ola, bos días a todos e todas. Estamos felices de compartir con vós a estrea no CGAI do noso documental. Cando nos deron a noticia de participar en Cine en curso foi emocionante; moi poucos nenos teñen a oportunidade de facer cine e traballar cun cineasta! Algúns, cando empezamos a gravar, tiñamos dúbidas, parecíanos complicado... pero, despois de visionar moitos fragmentos de documentais e realizar prácticas de rodaxe, sentímonos máis seguros.

Dende o primeiro día comezamos a filmar e seguimos filmando ó longo de todo o curso. Lembramos planos do mundo realmente incribles dos nosos compañeiros/as: o solpor de Dani, o das rochas de Xoel, o travelling de popa de Adri e Xaime, o da chuvia de Roque, o retrato da avoa de Lena, os ceos das nosas nubistas... Moitos destes planos serviron de inspiración para o noso documental.

Cos cineastas aprendemos a facer retratos de mirada, sen palabras, dando importancia á persoa, no lugar que a identifica; a retratala amosando os seus obxectos, partes do seu corpo, a súa voz, o seu espazo favorito. E nos diarios de espazos, a darlle valor ó son ambiente e ó silencio, a elixir a hora (algún de nós erguémonos ó amencer para gravar), ó movemento de cámara, ás liñas de fuga, ...é dicir, a rodar con intención. O noso documental ten moito de:Guest, de Guerín. O travelling dende a ventá do barco para expresar a partida dos emigrantes, cando deixan todo atrás. Buscabamos un día gris, para amosar a tristura da despedida.News from home, de Chantal Akerman. Levounos a incluír o off das cartas no documental. Akerman facía unha lectura moi rápida, fría. Nós queriamos unha lectura tranquila, lenta, algo máis emotiva. Ten skies, de Benning. Queriamos incluír nubes no noso documental en sinal de tristura. Como di o poeta Juan Ramón Jiménez: “Los nubarrones tristes le dan sombras al mar”

Para poñernos na pel dos emigrantes serviunos de moito a documentación. As fotos de Alberto Martí, as poesías de Rosalía de Castro (Adiós ríos, adiós fontes e Pra a Habana) e de Juan Ramón Jiménez (Diario de un poeta recién casado) axudáronnos a comprender o que podían sentir ó partir. Emocionounos conversar con persoas que viviron a emigración e ler as súas cartas.

O noso guión foi elaborado a partir de ideas visuais que xurdiron de poemas, planos de cineastas, planos de compañeiros/as, fotos de arquivo ...O paso seguinte foi decidir onde rodalas. Gravamos nos portos de Cangas e Vigo, no barco de pasaxe, en Cabo Home, na praia de Massó. Por último decidimos entre todos e todas as fases do noso documental.Nunha primeira parte, amosar a partida, a despedida; nun segundo momento centrarnos na travesía e no que deixaban atrás; na terceira parte terminar dunha forma máis emocional e poética, moi inspirados no poema XXXVII de Juan Ramón Jiménez.

Queriamos transmitir a dureza da emigración, da separación dos seres queridos, a morriña dos emigrantes, a emoción das cartas, a importancia da familia. Privilexiamos a expresión das emocións a través de abundantes diarios de espazos. A nosa idea era suxerir con imaxes. Non retratamos directamente ós emigrantes senón a través das súas cartas, do que nos contaron os seus familiares e das fotos.

Todo isto levounos a tomar decisións formais de: Cor: gris, para expresar tristura, morriña, dor, pena, medo,anguria, soidade, monotonía, “vacío”, nada...

Luz: queriamos nubarróns, para rodar con menos luz. Por iso preferiamos rodar ó solpor.Perspectiva: buscabamos filmar o horizonte infinito para dar a sensación de profundidade, de lentitude, monotonía, perdidos na nada.Movementos de cámara: escollemos os travellings para dar sensación de partida, de deixar todo atrás.Son: Queriamos que soase a serea porque nos contaron que sentían medo ó escoitala por se non volvían ver ós seus familiares. E tamén que se escoitase o mar, porque era o son que eles oían durante as longas travesías. En canto ó off, foi difícil escribir o texto onde resumimos o máis relevante que nos explicaron da emigración e tamén elixir os fragmentos das cartas. Era case imposible conseguir silencio para gravalos.

A rodaxe foi agotadora pero divertida, sorprendente. Houbo momentos máxicos como o plano das maletas no peirao. Non se achegaban as gaivotas, tivemos que poñer pan e conseguimos o noso obxectivo. Foi moi emocionante! Por desgraza, este é un dos planos que perdemos. Tamén andamos ás carreiras, tivemos que correr para poder gravar ó Queen Victoria porque saía en 10 minutos e logo para coller o barco de volta a casa. O plano da sala de embarque da Estación marítima pareceunos especial porque hai moita diferenza en velo agora baleiro e silencioso e antes cheo de emigrantes apenados.Na montaxe foi moi difícil decidir entre uns planos e outros. Tiñamos uns 50! Tivemos a sorte de poder ir rodar de novo despois de montar para recuperar algúns que perdemos. Ó final como o noso documental era moi longo, houbo que recortar varios planos.Coa nosa experiencia en Cine en curso aprendemos:

  • A traballar en grupo. Cooperando, tomando decisións por consenso, imos mellorando entre todos e todas.
  • A confiar nas nosas posibilidades e pensar que podemos facer cine sendo uns nenos.
  • A ter paciencia, saber esperar, escoitar, ver.
  • A sentir emocións retratando ás persoas, empatizando con elas, dándolle valor ó cotiá.
  • A observar o cine dende outro punto de vista, valorando o esforzado traballo dos equipos de cine e fixándonos en como foron rodadas as películas.

Para despedirnos, queremos agradecer a Cine en curso esta oportunidade, ás profes por axudarnos, a Ángel por acompañarnos en todo o proceso e a todas as persoas que colaboraron connosco.

CEIP A Rúa (Cangas)

Rodamos para documentarnos en Cangas

Tallers Documentals

Estes días, durante varias tardes e en pequenos grupos, estivemos rodando no centro de Cangas. Filmamos coa intención de documentarnos e buscar planos que fosen acordes coas ideas visuais do noso documental sobre a emigración.

No porto gravamos a chegada e a partida dos barcos, dos pasaxeiros/as, ós pescadores reparando as redes. Un par de grupos subímonos ó barco que conecta Cangas con Vigo e fixemos varios trávellings que nos encantan. Na alameda de Cangas, rodamos planos da estatua a Félix Soage, un filántropo da nosa vila que emigrou a Arxentina e ,cos cartos que donou, entre outras moitas  cousas, construiuse o palco de música que tamén filmamos. Outro día desprazámonos ata Massó e rodamos nas rochas. Conseguimos gravar uns arroaces!

Xa visionamos algunhas destas gravacións e poden servirnos para o documental. En concreto, hai un travelling dende unha ventá do barco, saíndo do porto de Cangas, que nos lembrou a Guerin, en concreto, ó fragmento das ventás de Guest.

Captura de Guest, de Guerin, á que nos referimos.

O xornal local fíxose eco da nosa rodaxe de documentación:

 

 

 

CEIP A Rúa (Cangas)

Ideando o documental

Tallers Documentals

Tra-la lectura do poema de Juan Ramón Jiménez, pensamos en que planos dos que rodamos poderían evocar as sensacións que o poeta intentaba expresar. Viñeron á nosa memoria o plano de Dani na praia, o travelling dende o barco ó solpor de Xaime, o das bateas de Brais e Fabián, o de Fabián tamén en Liméns, o de Héctor coas luces reflectidas na auga do mar…

 

E a partir de aí, desa NADA, cadáver no sepulcro mariño, as ideas xurdiron ó compás das ondas. Imaxinamos...

chove

venta

néboa

un día gris

mar e ceo, horizonte infinito

un porto

un barco saíndo, o solpor

amencer, un barco chegando

a noitiña, reflexos no marA cámara que viaxa: a babor, a estribor. Na popa, a estela do barco, o porto ó lonxe. A Costa da Vela: ceo e mar, a NADA no horizonte infinito.

CEIP A Rúa (Cangas)

Retratos de mirada. Retratos do cotiá.

Tallers Documentals

Co retrato de Elisa aprendemos que non fan falla palabras, que as súas enrugas, os seus ollos, falan por si mesmos.

Retratando ás cociñeiras, probamos varios encadres e, por fin, o elixido, levounos a Depardon, ós seus Perfiles campesiños, ó fotograma do aldeán dándolle de comer ás ovellas: mesma perspectiva, mesmas liñas de fuga.

Fotograma dos retratos da taberna de Guimeráns

Gravamos textos en of co que quixeron compartir con nós. Para a edición, acordamos onde situar o son. Sentímonos moi satisfeitos do resultado.

E seguiremos retratando:

  • sobre todo, persoas maiores, que teñen moita vida e moito que contar

  • retratos de mirada, sen palabras

  • retratos cotiás, do seu día a día

  • serán protagonistas:  ocupando grande parte do plano, colocando a cámara á altura dos seus ollos, elixindo o momento do día, o lugar que identifiquemos con esa persoa

 

CEIP A Rúa (Cangas)

Poñémonos na pel dos emigrantes con Rosalía e Juan Ramón Jiménez

Tallers Documentals

O martes día 24 de febreiro, celebrouse o 178 aniversario do nacemento de Rosalía de Castro. Adicamos esa mañá a ler e escoitar dous dos seus poemas: “Adiós ríos, adiós fontes” e “Pra a Habana!”, musicados por Amancio Prada e publicados no seu disco “Rosas a Rosalía”.

Os poemas falaban da emigración, da pobreza, da soidade do emigrante e a súa familia que quedaba en Galicia. Despois de lelos e escoitalos, cada un de nós escribimos dúas emocións que podía sentir a xente que emigraba, deixando a súa casa. Logo gardamos todos os sentimentos nunha maleta antiga. Dentro desta maleta había palabras como:

         AMOR          TRISTURA          MORRIÑA          DOR          PENA             MEDO            ANGURIA

 

Emocionámonos cos poemas musicados.

 

Escribindo as emocións dos emigrantes ó partir.

 

A maleta das emocións.

Hoxe, venres, 27 de febreiro de 2015, iniciamos a mañá cun poema de Juan Ramón Jiménez, o poema XXXVII do seu libro “Diario de un poeta recién casado”:

4 de febrero.

Poema XXXVII

Los nubarrones tristes

le dan sombras al mar.

El agua, férrea,

parece un duro campo llano,

de minas agotadas,

en un arruinamiento de ruinas.

¡Nada! La palabra, aquí, encuentra

hoy, para mi, su sitio,

como un cadáver de palabra

que se tendiera en un sepulcro natural.

Barco de pasajeros Antonio López (II) en el que Juan Ramón Jiménez viajó a Nueva York.

¿Qué sensaciones nos transmite el poema?

MUERTE, SOLEDAD (Elia)

OSCURIDAD (Amanda)

NO TIENE GANAS DE NADA (Dani)

TRISTEZA (Teo)

DOLORIDO (Xaime)

¿Qué palabras del poema contribuyen a transmitir esas sensaciones?

Nubarrones tristes. Suelen ser grises, traen lluvia. (Xoel). Son nubarrones tristes (Dani).

No todas las nubes son tristes. Las nubistas nos mostratron nubarrones pero también nubes algodonosas, llenas de luz.

Sombras. Oscuridad. (Lúa)

De nuevo la falta de luz.

Agua Férrea. El hierro es duro, gris. No es un mar cristalino, en el que se ve el fondo. Es un mar opaco.

Minas agotadas. No hay nada, como una mina de la que no se pueden sacar más minerales. Juan Ramón Jiménez no era un hombre de mar. Las minas son una referencia a su tierra.

Arruinamiento de ruinas. Las ruinas son lugares destruidos, tristes, vacíos.

Nada. Se siente vacío. (Héctor)

Cadáver. ¿De quién es el cadáver? De la palabra NADA. Es una personificación, figura literaria de la que ya hablamos en otras ocasiones: dar cualidades humanas a objetos, animales, ideas...que carecen de ellas.

Sepulcro natural. ¿Cuál es el sepulcro de la palabra NADA? ¿Qué es un sepulcro? Un ataúd (Sheyla). Concluímos que el ataúd es el mar que le lleva lejos de su hogar.

 

CEIP A Rúa (Cangas)

Nubistas

Tallers Documentals

Todo isto comezou no encontro con Nuria. Cando chegou ao colexio, mirou cara ó ceo e preguntounos se as nubes sempre estaban así e se merecian que as gravásemos. Entón, despois do recreo, fomos buscar por diferentes sitios da escola nubes especiais e encontramos moitas! A profesora deixounos o móbil e filmamos acompañadas de Nuria esas nubes que nos gustaron tanto.

No momento de comezar, estabamos moi nerviosas e algúns planos saíron mal, pero despois, cando estabamos máis relaxadas, fomos gravando moito mellor. Sentímonos unhas auténticas directoras de cine! Estabamos impresionadas por tantas formas e o  rápido que ían as nubes; algunhas estaban negras porque ía chover, outras movíanse tan rápido que parecía que se movía a cámara do móbil. Nuria abriunos os ollos para ver unhas nubes que sempre están aí e nunca contempláramos dese xeito. Converteunos por arte de maxia en NUBISTAS!!

Agora somos filmadoras de nubes!!

Salimos al patio. Nos gustaron las nubes. Empezamos a filmar.

Iban muy rápido.

Nubes veloces, nubes resplandecientes, nubes con mil formas, nubes blancas, naranjas, grises.

Nubes detrás de los árboles.

Nubes que pintan un cuadro.

Nubes que ocultan el azul del cielo.

Somos nubistas.

Filmadoras de nubes.

[Nubistas: Lena, Rosemary, Sarai, Sheyla]

CEIP A Rúa (Cangas)

Planos do mundo

Tallers Documentals

BATEAS, Brais e Fabián

Ría de Vigo, 7 de decembro, 2014. Filmamos as bateas dende unha barca.

COIRO, Mar e Iker.

Son as seis da tarde do dous de decembro. Filmamos cerca da nosa casa as luces que se vían ao lonxe. Escóitanse os coches, os cans e o vento.

O SOLPOR, Anxo e Xoel.

Son as seis e cuarto da tarde. Filmamos dende a miña terraza as cores do solpor.

TRAVELLING, Lúa.

Era domingo pola mañá. Filmei dende o coche dos meus pais. Pareceume curiosa a forma da estrada que estaba enriba de nós.

CEIP A Rúa (Cangas)

Planos do mundo

Tallers Documentals

ADRI

É o mes de decembro. Gravei dende o balcón da miña tía. Gustoume ver a xente pasar polo paseo de Rodeira.

LENA

Filmo unha tarde de novembro. Estou no centro de Cangas. Gústanme as casas que parecen non ter fin.

ROQUE

Dezaoito de novembro de 2014, son as nove menos cuarto da noite. Estou a carón do Concello de Cangas. Chamoume a atención a choiva porque parece ter unha cor amarela.

SHEYLA

Son as seis menos vinte. Estoy gravando o solpor dende a praia de Rodeira. Inspíronme en D'Est, de Akerman.

XAIME

É o vinteoito de decembro de 2014. Gravo dende o barco de Cangas. Íamos cara Vigo  porque a miña tía queríanos ensinar as luces de Nadal.

CEIP A Rúa (Cangas)

Planos do mundo

Tallers Documentals

A PASARELA DA CRUZ

Dende a pasarela da Cruz. Eran as dúas e cuarto da tarde. Algúnsa pasamos por ela para chegar a nosa escola. Gustounos a cor das nubes.

O PATIO

Recreo de Infantil. Rodamos como Guerin en Guest.

O TIRAMILLAS

Praia de Rodeira. Pasaba da unha da tarde. Un paxariño sorprendeunos.

OLLANDO CARA O MAR

Paseando pola praia. Mediodía.

OS EUCALIPTOS

Doce do mediodía, mércores. Íamos camiñando, ollamos cara arriba e atopamos un bo encadre.

Pàgines